ဒီဆုိက္ဒ္ထဲက စာေတြက ၀ါသနာအရ အားတဲ့အခ်ိန္မွာ ေရးသားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ စာအုပ္ေတြကို အရင္ကတည္းက ေတြ႔တဲ့ဆိုက္ဒ္ေတြကေန Download ဆြဲထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီကို ျပန္တင္မယ္ဆိုျပီး ရည္ရြယ္ရင္းမရွိခဲ့ပါ။ ဒါေႀကာင့္ ခုလိုျပန္တင္ျဖစ္သြားေတာ့ ယူခဲ့တဲ့ဆုိက္ဒ္ေတြကို မမွတ္မိေတာ့ပါဘူး။

Sunday, January 27, 2013

ကရင္စာေပသမုိင္း

E.G. F | 7:40 PM |
ကရင္လူမ်ိဳးတုိ႔သည္ အျခားေသာလူမ်ိဳးစုမ်ားကဲ့သို႔ လူမ်ိဳးစု၊စကားစု၊စာေပစုရွိသည္။ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ စာေပကို ေခတ္အားျဖင့္ သုံးပုိင္းခြဲျခားႏုိင္သည္။

ပထမေခတ္
ေရွးပေ၀သဏီမွစ၍ ၁၈၃၇-ခုနစ္ကာလထိကို ပထမေခတ္ဟု သတ္မွတ္ပါသည္။ စာေပကို စက္တင္ပုံႏွိပ္မႈ မျပဳမီေခတ္၊လကၤာေခတ္ဟုလည္း ဆိုႏုိင္ပါသည္။ ပထမေခတ္တြင္ စေကာကရင္တို႔၏ ခလိဘိုးစာေရးနည္း စနစ္၊ ပုိးကရင္တို႔၏ လိပ္ဆန္ေ၀ွ႕စာေရးနည္းစနစ္ ရွိခဲ့သည္ဟုလည္း ယုံႀကည့္ေျပာဆိုႀကသည္။ ၁၉၂၀၊ ဘားအံ၊ႀကားေတာရေက်ာင္း၊ဆရာေတာ္နာဲဒီအြာေခၚ ဦးပရမ၏ သုတလကၤာက်မ္းေပမူတြင္ ``အင္း၀ေနျပည္ေတာ္တြင္ ရဟန္းျပဳ၍ စာေပသင္ႀကားခဲ့ေသာ (ထိုဆရာေတာ္ကို ကရင္လူမ်ိဳးတို႔တြင္ ပထမဆုံးဗုဒၶဘာသာျဖစ္သူဟု ဆိုသည္) ပိုးကရင္အမ်ိဳးသား ဘုနး္ေတာ္ႀကီး ဖူးတာမိတ္ေခၚ ဦးနႏၵၵမာလာသည္ ေကာ့ကရိတ္၊က်ဳံဒုိးအနီး၊ ဂ်ိဳင္းေက်ာင္းတြင္ သီတင္းသုံးစဥ္ ျမန္-၁၁၁၁၊ခရစ္-၁၇၅၀၊တြင္ မြန္အကၡရာကိုအေျခံေသာ ဗ်ဥ္း၊သရသစ္မ်ားကို လုိသလို တီထြင္၍ ပိုးကရင္အသံထြက္ျဖင့္ ေရးႏုိင္သည့္ ဗိႏၶဳေကာ္က်မ္းကို ေပမူတြင္ ေရးခဲ့သည္´´ဟု ဆိုထားသည္။

မွတ္ခ်က္ = ယင္းဦးနႏၵမာလာတီထြင္ခဲ့ေသာ အကၡရာျဖင့္ ေရးသားထားေသာက်မ္းမ်ားကို ေပမူျဖင့္ ကရင္ျပည္နယ္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းမ်ားတြင္ ေတြ႕ႏုိင္သည္။ စမိတန္ႏွင့္မာရွယ္တို႔ကမူ ထုံးစံအတုိင္း အေနာက္တုိင္းသားတို႔ႏွင့္ မေတြ႕မီအထိ ကရင္အမ်ိဳးသားတို႔ တီထြင္ေသာစာေပမရွိဟု ဆုိသည္။ ဤစကားကို ႀကိဳက္သူမ်ား ရွိေကာင္းရွိပါလိမ့္မည္။

ပထမေခတ္ဟု သတ္မွတ္လိုက္ရေသာ ကရင္စာေပကို ေရွးေခတ္ကရင္စာေပဟု ေခၚဆိုႏုိင္ပါသည္။ အေႀကာင္းအရာမ်ားကို လကၤာျဖင့္ စီကုံးထားသည္။ ပထမေခတ္အေစာပိုင္းတြင္ စာျဖင့္ေရးသားထားေသာ ကရင္စာကိုမေတြ႔ရပဲ သဒၵါစည္းကမ္း၊ကဗ်ာစည္းကမ္းႏွင့္အညီ စပ္ဆိုထားေသာ ထား-ဟု ေခၚသည့္ ပ်ိဳ႕၊ကဗ်ာ၊လကၤာ၊ေတးသီခ်င္းအမ်ားအျပားရွိသည္။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ ကတၱား၊ႀကိယာ၊ကံ အစဥ္အတုိင္းျဖစ္၍ ကဗ်ာစပ္ဆိုရာတြင္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ခုနစ္လုံးတစ္ပုိဒ္စပ္ဆိုႀကသည္။

ကရင္လူမ်ိဳးတို႔ စကားေျပာဆိုရာတြင္ စကားဖို၊စကားမခြဲေျပာတတ္ႀကသည္။ အေပ်ာ္တမ္းသီခ်င္းမ်ား၊ လြမ္းခ်င္း၊ တမ္းခ်င္းမ်ား၊ ျပႆနာအေမးအေျဖသီခ်င္းမ်ား၊ သီခ်င္းႀကီး၊ ဇာတ္နိပါတ္မ်ား၊ ရာဇ၀င္သမို္င္းမ်ားဟူ၍ အမ်ိဳးအစားမ်ားစြာရွိသည္။ ထုိ႔အျပင္ စကားထာသီခ်င္းမ်ား၊ ပေဟဠိမ်ား၊ စကားပုံမ်ား၊ ေရွးသူေဟာင္းတို႔၏စကားမ်ား၊ အိပ္ယာ၀င္ပုံျပင္မ်ား၊ သူရဲေကာင္းဒ႑ာရီမ်ား၊ စကားပရိယာယ္မ်ား၊ စကားခ်ိတ္၊ စကားခ်ဴ၊ စကားလွ၊ စကားေတာင္း၊ စကားေခ်၊ စကားတင္စသည့္ အေမြအႏွစ္မ်ားကို သက္ႀကီးရြယ္အို အဖိုးအဖြားမ်ားအထံမွ ႏႈတ္တက္အာဂုံလက္ဆင့္ကမ္း သယ္ေဆာင္လာႀကသည္။ ထုိကဗ်ာ၊လကၤာ၊ေတးသီခ်င္းမ်ားသည္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ ယုံႀကည္ကိုးကြယ္မႈ၊ ေရာက္ရွိေနထုိင္ခဲ့ေသာအရပ္၊ လူမႈအဖြဲ႔အစည္း၊ လူမႈေရးစည္းကမ္း၊ ဓေလံထုံးတမ္း၊ စိတ္ေနသေဘာထားတို႔ကို ေဖၚျပသည္။

ပထမေခတ္ကုန္ခါနီး ၁၈၃၂-တြင္ ခရစ္ယန္က်မ္းစာမ်ားကို စေကာကရင္ဘာသာသို႔ တုိက္ရိုက္ျပန္ဆိုရန္ ေဒါက္တာဂ်ိဳနသန္၀ိတ္သည္ ျမန္မာအကၡရာကိုမွီး၍ စေကာကရင္အသံထြက္စာေရးနည္းစနစ္ကို တီထြင္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ႏွစ္အနည္းငယ္အတြင္း၌ ဂရိႏွင့္ ေရာမအကၡရာကိုသုံး၍ ပိုးကရင္အသံထြက္စာေရးနည္းကို ၄င္းပင္တီထြင္ခဲ့ျပန္သည္။ ၁၈၃၅-တြင္ မစၥတာဘင္တင္ ဦးစီး၍ ခရစ္ယန္ဘာသာေရးသင္တန္းမ်ားကို ကရင္ဘာသာျဖင့္ ပို႔ခ်ခဲ့သည္။ ပထမေခတ္ ကုန္ခါနီးတြင္ မိရိုးဖလာေတးသီခ်င္း၊ ပုံျပင္၊ ဒ႑ာရီမ်ားတြင္ ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ခရစ္ယန္၀ါဒ အေတြးအေခၚလႊမ္းမိုးလာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ထိုေခတ္ဗုဒၶဘာသာက်မ္းစာပိဋကတ္မ်ားကို မြန္အကၡရာမွတစ္ဆင့္ ပိုးကရင္ဘာသာသို႔ လကၤာစပ္ဆိုနည္းျဖင့္ ဘာသာျပန္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။

ဒုတိယေခတ္ (သို႔) စကားေျပေခတ္
ဒုတိယေခတ္တြင္ စာေပကိုစက္တင္ပုံႏွိပ္ခဲ့ႀကသသည္။ ထိုတြင္ ပရိသတ္အားေကာင္းျခင္း ခုိင္ခံ့ေသာ ဘာသာအယူအဆ၀ါဒရွိျခင္း ဂႏၳ၀င္ေျမာက္စာေပမ်ား က်မ္းျပဳစုသူမ်ား ေပၚထြက္လာျခင္းစေသာ ဂုဏ္အဂၤါတို႔ႏွင့္ညီေသာ အင္အားႀကီးအဖြဲ႔ ႏွစ္ဖြဲ႔ရွိသည္။ ယင္းတု႔ိမွာ ပိုးကရင္ဗုဒၶဘာသာ၀င္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ား ႏွင့္ အေမရိကန္ႏွစ္ျခင္းသာသနာျပဳအဖြဲ႔တို႔ျဖစ္သည္။

ခရစ္ယန္စာေရးဆရာႏွင့္စာအုပ္မ်ား

  • ၁။၁၈၃၇ - ေတာင္ထိပ္ေပၚမွဓမၼေဒသနာက်မး္ - စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္
  • ၂။၁၈၄၂ - အရုဏ္ႀကယ္မဂၢဇင္း - စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္
  • ၃။၁၈၄၆ - ကရင္အဂၤလိပ္ေ၀ါဟာရေက်ာင္းသုံးစာအုပ္ - စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္
  • ၄။၁၈၄၉ - စေကာကရင္+အဂၤလိပ္အဘိဓာန္ - ဘန္းနက္အမွာစာေရး၊ေရးသူ=ေဒါက္တာဂ်ိဳနသန္၀ိတ္
  • ၅။၁၈၄၃ - သမၼာက်မ္းစာ(စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္) ေဒါက္တာေမဆန္
  • ၆။၁၈၅၁ - သမၼာက်မ္းစာ(ဓမၼေဟာင္း-စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္) - ေဒါက္တာဂ်ိဳနသန္၀ိတ္
  • ၇။၁၈၄၇ - စေယာဟန္က်မ္းႏွင့္တမန္ေတာ၀တၳဳ - ဘူးလဒ္
  • ၈။၁၈၅၁ - ပုိးကရင္သဒၵါက်မ္း - ေဒါက္တာေမဆန္
  • ၉။၁၈၅၁ - သမၼာက်မ္းစာ(ဓမၼသစ္-ပိုးကရင္ဘာသာျဖင့္) - ေဒါက္တာဘေရတန္
  • ၁၀။၁၈၈၄ - သမၼာက်မ္းစာတစ္ခုလုံး(ပိုးကရင္ဘာသာျဖင့္) - ေဒါက္တာဘေရတန္
  • ၁၁။၁၉၁၅ - အသိပညာက႑မ်ား(ေလးတြဲ-စေကာကရင္ဘာသာျဖင့္ - ေဒါက္တာဂ်ိဳနသန္၀ိတ္
ကရင္လူမ်ိဳးစာေရးဆရာမ်ားႏွင့္စာအုပ္မ်ား
  • ၁။ကရင္သမိုင္း - ဆရာႀကီးဦးေအာင္လွ
  • ၂။ကရင္ဖားစည္ - သရာဘူမူ (ခ) ဖိုးေတာ္ဦး
  • ၃။ကရင္ႏွစ္သစ္ကူးပြဲ - ဆရာႀကီးဦးလြန္းေရႊ
  • ၄။ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ ရုိးရာဓေလ့မ်ား - ေဒါက္တာတီသံျပား
  • ၅။ေက်ာင္းသုံးစာအုပ္ (အမ်ိုးမ်ိဳး) - ဆရာႀကီးဦးဖိုးလင္းေတး၊ ဆရာႀကီးဦးမိုိုလို၊ ေစာေတာက္၊ ဦးဘထြန္းတင္စေသာပုဂၢိဳလ္မ်ား၊ ဆရာသာေနေအး၊ ဆရာအာရ္ေမာင္ခ်စ္စေသာ ပိုးကရင္စာေရးဆရာမ်ား
ကရင္မဂၢဇင္းႏွင့္အယ္ဒီတာမ်ား
  • ၁။တာကေပၚ-အလင္းေရာင္ = လာဒါေဒြး
  • ၂။လဲဆူးညား-ေရွ႕သို႔မဂၢဇင္း = ပက္ဒရီဒူ
  • ၃။ဆာထူေ၀ါ-အရုဏ္ႀကယ္ = ဆရာပန္းေျဖ
  • ၄။ဖိုးသာအဘိုး-ကေလးသူငယ္မ်ား၏မိတ္ေဆြ = ေစာေကပ
  • ၅။ပဟိပေဟြာ-သည္ဟုမ္း(The home) = ဆရာမႀကီး အက္ဒစ္ျဖဴ
ပိုးကရင္ဘုန္းေတာ္ႀကီးစာေရးဆရာမ်ားႏွင့္က်မ္းမ်ား

၁။ဖူးတာမိတ္ (ခ) ဦးနႏၵမာလာ = ေရးသားေသာစာမ်ားကို ယေန႔ေခတ္တြင္ မ်က္ျမင္မျပႏုိင္ေသး

၂။ဦးစိႏၱာက၀ိ =၁၀ က်မ္းျပဳစုခဲ့သည္။ယင္းတို႔မွာ-

  • ၁၈၇၁ - သိင္ယါန္းလကၡဏာ-ရာမလကၡဏာ (ဤက်မး္ကို တပည့္မ်ားျဖစ္ေသာ နာဲပညာႏွင့္နာဲစႏၵာ၀ရတို႔ႏွင့္ တြဲဖက္ေရးသည္)
  • ၁၈၈၀ - ဒ၀္သင့္ဂဟး-ရဟန္းဆုံးမစာ
  • ခါထ၀့္မ့ဳလီ-မူလဆုံးမစာ
  • မ့ဳလမ့ဳလီ-မူလဆုံးမစာအဘိဓမၼာ
  • ၁၈၈၃ - နာဲမိက္ကုမၼာ-ေနမိကုမၼာအေႀကာင္း
  • ၁၈၈၄ - ၀ဏၰကုမၼာ၀တၳဳ၊ ဆာလု္၀ါန္၊ မိက္ဍဳင္ေက၀္ထ၀္၊ကု္ဆာန္အြာ-ဆဒၵန္ဆင္မင္း၀တၳဳ၊ သင့္ဂဓးခဳက္သင့္၊
မွတ္ခ်က္ = အခ်ိဳ႕စာလုံးကိုေဖါင့္အခက္ခဲေႀကာင့္ခ်န္ခဲ့သည္။ ကရင္စာလုံးမ်ားျဖစ္သည္။

နာဲပညာ= ဦးစိႏၱာက၀ိ၏ တပည့္ျဖစ္သည္။ ၁၆က်မ္းျပဳစုခဲ့သည္။ ယင္းတို႔မွာ -

  • ၁၈၇၁ - ရာမလကၡဏ
  • ၁၈၈၀ - ဇ၀္သင့္ဂဟး-ရဟန္းဆုံးမစာ၊ ခၢါထင့္မ့ဳလာမ့ဳလီ-မူလဆုံးမစာ
  • ၁၈၈၂ - မူလဆုံးမစာအဘိဓမၼာ
  • ၁၈၈၃ - နာဲမိက္ကုမၼာသိနာဲမိက္-ေနမိကုမၼာက်မ္း
  • ၁၉၀၁ - သိင္သုက္ကာယာ-ရာမမင္းႏွင့္ရုပ္တရား၊ ဘိင္းမာဖိင့္မကိုလို၀္က်ာ္-ယေသာ္ဓယာဘုရားကန္ေတာ့၊ ဏ၀့္သ၀္မူး-ဘိကၡဳနီမ၊ အီတာလီ-သားရွင္ျပဳ၀တၳဳ၊ ဓ၀္စာသိင္၊ လိက္၀ါက်ာ္ကို၀္မိင္-ဘုရားရွိခိုးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ပု္၊အွ္ကို၀္မိင္- တရားပေဒသာအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ဗ်း၀ိဗ်းတ၊ ကာလုတာ-ကာဠဳဒါယီအမတ္
  • ၁၉၂၅ - လိက္ပုံဖိနတၳ-ဇိနတၳပကာသနီက်မ္းမွတ္ခ်က္
  • ၁၉၂၈ - ဘုရားႏွင့္တိတၳိတန္ခုိးျပိဳင္ခန္း
ဦးစႏၵာ၀ရ = တံဂုန္ပေနာ္ဇာတိ၊၇က်မ္းျပဳစုခဲ့သည္။ဦးစိႏၱာက၀ိ၏တပည့္ျဖစ္သည္။
  • ၁၉၀၀ - မူရဓး-မေဟာသဓ၊
  • ၁၉၀၃ - ပူရိတုတ္-ဘူရိဒတ္နဂါးမင္း၊ စႏၵကုမၼာ၊ နာရဓး-နာရဒ၊ ၀ိဒူရ-၀ိဒူရအမတ္၊ ၀ိသႏၱ၀္-ေ၀ႆႏၱရာဇာတ္၊
  • ၁၉၀၄ - လိက္ဍဳံဆီဃွဴ႕-၁၆တိုင္းက်မ္း
ဦးဇာဂရ = ေကာ့ဒန္ဇာတိျဖစ္သည္။ က်မ္းေပါင္းေလးဆယ္ျပဳစုခဲ့သည္။ ထင္ရွားေသာက်မ္းအခ်ိဳ႕မွာ -
  • ၁၉၄၃ - ခေလာက္ျမိဳ႕ဘုရားသမိုင္း
  • ၁၉၄၉ - ၀ိနည္း၊ ရဟန္းက်င့္၀တ္၊
  • ၁၉၅၀ - ကရင္ရာဇ၀င္၊ ဓမၼစႀကာပါဠိအနက္၊ မဂၤလသုတ္ပါဠိအနက္၊ ေကာသလမင္းအိမ္မက္အက်ယ္ႏွင့္ တရားေပါင္းခ်ဳပ္က်မ္း၊
  • ၁၉၅၁ - ဒူေ၀သမိုင္း
  • ၁၉၅၄ - ရတနာေရႊခ်ိဳင့္ႏွင့္နမကၠာရပါဠိအနက္၊
ပိုးကရင္စာဆိုေတာ္အခ်ိဳ႕၏စာအုပ္မ်ား
  • ငါးရာ့ငါးဆယ္နိပါတ္၊ စကားေတာင္းစား၊ မယ္ဥသွ်စ္၊ ေလးပြင့္မယ္၊ က်န္စစ္သား၊ ကထိန္အေမးအေျဖ၊ ဥပၸလ၀ဏ္အတိတ္၀တၳဳ၊ ဗုဒၶေဒသစာရီႀကြခန္း၊ ဒုံရင္းရာဇ၀င္၊ မဟာဒုဂ္ဇာတ္၊ ဥပက-ဆာ၀ါ၊ ေဒ၀ဒတ္-အဇာတသတ္၊ အဂၤုလိမာလ၊ အနာထပိဏ္သူေဌး၊ မစၧရိယသူေဌး၊ ပဋာဒါသ၊ ဥေတန၊ သစၥာေလးပါး၊ တေဘာင္မ်ားစေသာက်မ္းအမ်ိဳးမ်ိဳး။
လဲကယ္စာေပ
  • လဲကယ္ဘာသာ၀င္ပိုးကရင္စာေပသည္ လိုက္ေထာထု-ဟုေခၚေသာ က်မ္းစာ၂၆-က်မ္းျဖစ္သည္။ လိပ္ဆန္ေ၀ွ႕အကၡရာျဖင့္ ပုရပိုက္ေပၚတြင္ ေရးထားသည္။ က်မ္းျပဳဆရာႏွင့္ က်မ္းျပီးႏွစ္ကို မေဖၚျပထားေပ။ လိပ္ဆန္ေ၀ွ႕စာေရးနည္းကို ၁၈၄၆-တြင္ ဘားအံ၊ဦးေမာယုိင္သည္ အထက္ေရတံခြန္ေက်ာင္းတြင္ သြားေရာက္တီထြင္ခဲ့သည္ဟု အဆိုရွိသည္။ ထို၂၆-က်မ္းသည္ လဲကယ္ဘာသာ၀င္မ်ား ဖါတ္္ရႈရန္သာျဖစ္သည္။ ဂုိဏ္ခ်ဳပ္တည္ရာမွာ ကရင္ျပည္နယ္၊ဘားအံျမိဳ႕နယ္၊ႏွစ္ျခားေက်းရြာျဖစ္သည္။
ဒုတိယေခတ္ေကာက္ႏႈတ္ခ်က္
ဗုဒၶဘာသာဘုန္းေတာ္ႀကီးတို႔သည္ ဗုဒၶဘာသာပိုးကရင္စာေပတို႔ကို ေပေပၚတြင္ေရး၍ ေက်ာင္းတြင္း၌သာ သုံး၍ လူထုသို႔မျဖန္႔ခဲ့သျဖင့္ လူအမ်ားသို႔မတြင္က်ယ္ခဲ့ေပ၊ အေမရိကန္ႏွစ္ျခင္းသာသနာျပဳ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကမူ စေကာကရင္၊ပိုးကရင္ႏွစ္မ်ိဳးလုံးတို႔ျဖင့္ ျပဳစု၍ ပုံႏွိပ္စက္ျဖင့္ လိုသေလာက္ လူထုသို႔ျဖန္႔ခဲ့သျဖင့္ လူသိမ်ားတြင္ က်ယ္ခဲ့သည္။

တတိယေခတ္
တတိယေခတ္ကို ၁၉၆၂၊မတ္လေနာက္ပိုင္းဟု သတ္မွတ္ႏိုင္ပါသည္။ ထိုကဲ့သုိ႔ေသာအခ်ိန္ တြင္ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီသည္ တိုင္းရင္းသား အသီးသီးတို႔၏  စာေပ၊ ဘာသာစကား၊ ယဥ္ေက်းမႈတို႔ကို ေဖၚထုတ္ရန္ အထူးဦးစားေပးခဲ့သည္။ ၁၉၆၄-တြင္ ကရင္ယဥ္ေက်းမႈပိုင္းမွ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ ``ကရင္စာေပေဖၚထုတ္ေရးေကာ္မတီ(ဘားအံ)´´ကို တည္ေထာင္ခဲ့သည္။ တတိယေခတ္တြင္ ထြန္းကားေသာစာေပမ်ားမွာ ဒုတိယေခတ္ႏွင့္မတူေပ။

၁၈-ရာစုတြင္ ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ စာေရးနည္းပညာရွိေလာက္ျပီဟု ယူဆႏုိင္သည္။ ၁၈၃၂-တြင္ စေကာကရင္တို႔သည္ ျမန္မာအကၡရာကိုမွီး၍ စာေရးနည္းရရွိေနျပီဟု တိတိက်က်ဆိုႏုိင္သည္။ ၁၉-ရာစုတြင္ မိရိုးဖလာဘာသာစကား၊ယဥ္ေက်းမႈ၊ ရိုးရာဓေလ့မ်ားကို ခရစ္ယန္၀ါဒလႊမ္းမိုးလာ သည္။ ဗုဒၶဘာသာအယူ၀ါဒ လႊမ္းမိုးခ်ိန္ကို တိတိက်က်မေျပာႏုိင္ေသးေပ၊ လကၤာျဖင့္မွတ္တမ္း တင္ေသာ ထိုေခတ္ကို လကၤာေခတ္ဟုဆိုသည္။

၁၈၃၇-၊ဒုတိယေခတ္တြင္ ကရင္ဘာသာစာေပကို စက္တင္ပုံႏွိပ္သည္။ စကားေျပေခတ္ဟုေခၚ သည္။ တတိယေခတ္တြင္ လူတိုင္းစာတတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ အားတက္သေရာ က်ိဳးပန္းလာ ႀကသည္။ ဆိုရွယ္လစ္စာေပ ေခတ္ဦးပုိင္းဟု ဆိုႏုိင္သည္။

ကရင္စာေရးနည္းအတတ္ပညာ
ျမန္မာႏုိင္ငံဖြား ေရွးေခတ္ပ်ဴ၊ ကခ်င္၊ ကယား၊ ကရင္၊ ခ်င္း၊ ရွမ္း၊ ပေလာင္၊ ပေဒါင္၊ မြန္၊ ျမန္မာ၊ လားဟူလူမ်ိဳးတို႔သည္ တရုတ္၊တိဗက္စကားအုပ္စုတြင္ ပါ၀င္သည္။ ယင္းတို႔အသုံးျပဳေနေသာ အကၡရာဇာစ္ျမစ္သည္ ဘီစီ ငါးရာစု၊ အိႏၵိယႏုိင္ငံတြင္ ျမစ္ဖ်ားခံေသာ ျဗဟၼီအကၡရာႏွင့္ ေရွးေခတ္ လက္တင္လူမ်ိဳးတို႔ အသုံးျပဳေသာ ေရာမအကၡရာဟု ႏွစ္မ်ိဳးေတြ႕ႏိုင္သည္။ ယင္းႏွစ္မ်ိဳးလုံးသည္ အင္ဒုိအာရိယန္စကားအုပ္စုႏြယ္၀င္ လက္တင္လူမ်ိဳးမ်ားႏွင့္ အိႏၵိယတုိင္းရင္းသားတို႔က တီထြင္ခဲ့ သည္။

ပ်ဴ၊မြန္၊ျမန္မာ၊ရွမ္း၊ ကရင္၊ပိုး၊စေကာ၊ပအို၀့္စကားမ်ားမွာ ေဒသဆိုင္ရာျဗဟၼီအကၡရာမ်ားျဖစ္သည္။ ကခ်င္၊တီးလိမ္ခ်င္း၊ လားဟူႏွင့္ ဗရင္ဂ်ီဘာသာ၀င္ သံေတာင္ေျမာက္ပိုင္းကရင္ႏွင့္ ဗရင္ဂ်ီဘာသာ ၀င္ ဖာပြန္နယ္စေကာကရင္အကၡရာ မ်ားမွာ ေဒသဆိုင္ရာေရာမအကၡရာမ်ားျဖစ္သည္။

ကရင္လူမ်ိဳးတို႔၏ အဆိုမ်ားကို ဆန္႔က်င္၍ မာရွယ္၊စမီတန္၊မကၠမဟြန္တို႔က ေဒါက္တာဂ်ိဳနသန္ ၀ိတ္မတိုင္မီ ကရင္စာေပမရွိခဲ့ဟု ဆိုႀကေသာ္လည္း ျမန္မာႏုိင္ငံ၏ ပထ၀ီအေနအထား၊ ျပန္႔ႏွံ႕ေန ထိုင္ရာေဒသ၊ ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ လူမ်ိဳးမ်ားေရာက္ရွိလာပုံသမို္င္း၊ မြန္+ျမန္မာအကၡရာသမို္င္း၊ စာေပ သမိုင္း၊ ဗုဒၶဘာသာအယူ၀ါဒမ်ား ေရာက္ရွိလာပုံ သမိုင္း၊ ကရင္ႏွင့္မြန္တို႔၏ ဘာသာစကား၊ စာေပ မ်ား၊ ယဥ္ေက်းမႈႏွင့္ ရုိးရာဓေလ့မ်ား၊ ေတးသီခ်င္း၊ကဗ်ာ၊လကၤာ၊ ပုံျပင္၊ဒ႑ာရီမ်ားကို ေထာက္ဆ ၍ ယင္းတို႔သည္ ရုိးသားစြာေျပာဆိုေရးသားျခင္း၊ ေသခ်ာစြာေလ့လာျပီးမွ ေရးသားျခင္း မျဖစ္ႏုိင္ ဟုမွတ္ယူရမည္။ စင္စစ္ ေပမူမ်ားကို ထိန္းသိမ္းသူတို႔က ထိန္းသိမ္းမႈအားနည္းေသာေႀကာင့္သာ ယေန႔ေခတ္တြင္ မျမင္ေတြ႕ ရျခင္းျဖစ္မည္ဟု မွတ္ယူမိပါသည္။ ၁၈၃၂-ထက္ေစာ၍ စာေရးနည္း တစ္ခုခု ရွိပါလိမ့္မည္။ လက္ေတြ႕မျပႏုိင္ေသာအရာတုိင္း မရွိႏုိင္ဟု မမွတ္ယူသင့္ေပ။

မြန္တို႔သည္ ျမန္မာႏုိင္ငံေအာက္ပိုင္း၊ မုတၱမပင္လယ္ေကြ႕သုိ႔ ဘီစီႏွစ္ရာစုခန္႔က ျမန္မာႏုိင္ငံသို႔ ၀င္ေရာက္ေနထုိင္ခဲ့သည္။ ခရစ္ႏွစ္ ေလးရာစုခန္႔တြင္ သု၀ဏၰဘူမိသို႔ ဗုဒၶသာသနာေတာ္ ေရာက္ ရွိေနျပီျဖစ္သည္။ ေျခာက္ရာစုတြင္ စာေပေရးသားနည္းကိုရရွိခဲ့ျပီျဖစ္သည္။

ကရင္တို႔သည္ ေအဒီခုနစ္ရာစု-ရွစ္ရာစုတြင္ ေတာင္ငူအေရွ႕ဘက္မွ ၀င္ေရာက္လာႀကသည္။ ထို႔ေႀကာင့္ ဗုဒၶစာေပမ်ား ထြန္းကားေနျပီျဖစ္ေသာ မြန္တို႔ႏွင့္ ထိုအခ်ိန္တြင္  ေတြ႕ထိဆက္ဆံ ရမည္မွာ ဧကန္ျဖစ္သည္။

ကရင္စာေရးနည္းစနစ္ကိုးမ်ိဳး

  • ၁။ဗုဒၶဘာသာအေရွ႕ပိုးကရင္ေပစာသင္ပုန္းႀကီး
  • ၂။ႏွစ္ျခင္းဘာသာ၀င္ ပိုးကရင္ေပစာသင္ပုန္းႀကီး
  • ၃။ႏွစ္ျခင္းဘာသာ၀င္ စေကာကရင္ေပစာသင္ပုန္းႀကီး
  • ၄။ဦးနႏၵမာလာျပဳစုေသာ ကရင္သင္ပုန္းႀကီး
  • ၅။ျမိဳင္သာယာဆရာေတာ္ျပဳစုေသာ ဗုဒၶဘာသာစေကာကရင္သင္ပုန္းႀကီး
  • ၆။ဗရင္ဂ်ီဘာသာ၀င္ သံေတာင္ေျမာက္ပို္င္းကရင္သင္ပုန္းႀကီး
  • ၇။ဗရင္ဂ်ီဘာသာ၀င္ ဖာပြန္နယ္စေကာကရင္သင္ပုန္းႀကီး
  • ၈။ဦးဘထြန္းတင္စိစစ္ျပဳျပင္ထားေသာ စေကကရင္သင္ပုန္းႀကီး
  • ၉။ဒူးဂဏန္းျဖင့္ ေရးထားေသာ လိပ္ဆန္ေ၀ွ႕သင္ပုန္းႀကီး
မွတ္ခ်က္ = တိုင္းရင္းသားရိုးရာယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထုံးစံမ်ား = ကရင္ ဟူေသာစာအုပ္မွ ထုတ္ႏႈတ္ေရးသားပါသည္။
Print Friendly and PDF

No comments:

Post a Comment

Twitter Bird Gadget